Filozoficzne tematy
Pierwszym tematem, żywo omawianym w starożytnym Egipcie były kwestie kosmologiczne. Egipcjanie wyobrażali sobie powstanie świata na podobieństwo kształtowania ziemi egipskiej przez wody Nilu. Uważano, że świat powstał dzięki narodzinom wyspy wśród wód oceanu pierwotnego. Następnie kształtował ją Bóg, który w procesie tym objawił swoją twórczą siłę. W późniejszym czasie twierdzono zaś, że gwiazdy, zwierzęta, księżyc i rośliny wywodzą się z różnych części ciała Boga. We wszystkich dyskusjach w Egipcie wyraża się refleksja o porządku świata wyrażonym w Maat czyli w sprawiedliwości, właściwości i ładzie. Maat to prawo wyrażające reguły panujące w świecie bogów i ludzi. Porządek ten zależy od woli Boga Re i jego sojuszników. Walczą oni z siłami zła, bezładu i chaosu. Staroegipska etyka została opracowana przez kapłanów. Uczyli oni, że zasady moralne biorą swój początek w równoległym, nadprzyrodzonym świecie. Egipcjanie wierzyli również, że po śmierci będą pracowali na błogosławionych polach i niebiańskich łąkach. Życie w zaświatach miało wynagrodzić ubogim i nieszczęśliwym zło tego świata. Przekonani byli także, że ich krzywdziciele zostaną za swe czyny srogo ukarani. Ideologia i kultura Mezopotamii jest jednorodna, którą zapoczątkowali Sumerowie. Ich koncepcje zostały przyjęte przez Babilon i Asyrie. Watki filozoficzne przekazane zostają w hymnach religijnych, modlitwach, zaklęciach i utworach rytualnych. Zachowały się także mity, z których możemy odczytać wskazówki, mówiące o powstaniu i kształtowaniu się świata. Mowa jest o tym, że niebo i ziemia pierwotnie tworzyły jedno, lecz zostały rozłączone. Pojawia się także ważna koncepcja teologiczna twierdząca, iż bogowie, człowiek i świat posiadają zbliżoną naturę i są wzajemnie połączone. Człowiek nie wie, jaką rolę odgrywają w jego życiu bogowie i dlatego w swym życiu popełnia błędy. W świecie rządzącym przez siły wyższe, człowiek jest ulepiony z gliny. Został on stworzony po to by był wiernym sługom i niewolnikiem bóstw. Pojęcie walki w tej filozofii jest wieloznaczne. Uważana jest ona za czyn wspaniały i wzniosły. Uważana jest również do ukonstytuowania wartości tj.; dobro i porządek. Występuje ona zawsze na tle bezprawia, chaosu i bezładu. Myśliciele babilońscy mimo wszystkich pozytywów, które walce przypisywali, nie wierzyli jednak, że może ona rozstrzygnąć podstawowe problemy człowieka – problem wyboru, śmierci czy odpowiedzialności i posłuszeństwa. Ideologia i kultura Mezopotamii jest jednorodna, którą zapoczątkowali Sumerowie. Ich koncepcje zostały przyjęte przez Babilon i Asyrie. Watki filozoficzne przekazane zostają w hymnach religijnych, modlitwach, zaklęciach i utworach rytualnych. Zachowały się także mity, z których możemy odczytać wskazówki, mówiące o powstaniu i kształtowaniu się świata. Mowa jest o tym, że niebo i ziemia pierwotnie tworzyły jedno, lecz zostały rozłączone. Pojawia się także ważna koncepcja teologiczna twierdząca, iż bogowie, człowiek i świat posiadają zbliżoną naturę i są wzajemnie połączone. Człowiek nie wie, jaką rolę odgrywają w jego życiu bogowie i dlatego w swym życiu popełnia błędy. W świecie rządzącym przez siły wyższe, człowiek jest ulepiony z gliny. Został on stworzony po to by był wiernym sługom i niewolnikiem bóstw. Pojęcie walki w tej filozofii jest wieloznaczne. Uważana jest ona za czyn wspaniały i wzniosły. Uważana jest również do ukonstytuowania wartości tj.; dobro i porządek. Występuje ona zawsze na tle bezprawia, chaosu i bezładu. Myśliciele babilońscy mimo wszystkich pozytywów, które walce przypisywali, nie wierzyli jednak, że może ona rozstrzygnąć podstawowe problemy człowieka – problem wyboru, śmierci czy odpowiedzialności i posłuszeństwa.
Najczęstsze pytanie starożytnych greków dotyczyło powstania świata. Przestały im wystarczać wyjaśnienia zawarte w mitologii. Początkiem VI w.p.n.e zaczęto odchodzić od tez religijnych i skłaniać się ku wyjaśnieniom naukowym. Większość Greków uważała, że świat składa się z czterech żywiołów: wody, ognia, powietrza i ziemi. Szukano nie tylko wiedzy o powstaniu świata, ale także o pierwotnej materii. Demokryta z Abdery twierdził, że początkiem wszystkiego były atomy i próżnia. Stworzył on również pierwszą teorię dotyczącą tych malutkich cząsteczek. Zakładał, że są one nieskończone pod względem ilości i wielkości oraz że poruszają się ruchem wirowym w wszechświecie. Z atomów natomiast powstają ciała złożone. Wielcy filozofowie ateńscy głoszą swoje poglądy do coraz większego audytorium. Zdobywają poparcie, szacunek i uznanie swoich słuchaczy. Sokrates miewa zwyczaj przemawiać na agorze, Platon zakłada pierwszą szkołę filozoficzną a Arystoteles, uczeń Platona, który z czasem zerwał z poglądami swego mistrza, nauczał w szkole, którą sam stworzył a mianowicie Liceum. Najgorliwszym uczniem Sokratesa był Platon. Jednakże jego pytania o wartości, tj.: piękno, dobroć i prawdę były dla założyciela Akademii punktem wyjścia do rozważań o poznaniu świata. Platon szukał uogólnień, analizując zachowanie człowieka i otaczającą go przestrzeń. Postrzegał on świat jako obraz cieni istniejących w prawdziwym świecie. Uważał, że prawdziwe ideały istnieją tylko w innym wymiarze, w świecie ludzkim są tylko ich odbicia. Współcześni Platonowi sofiści głosili względność wszelkiego poznania. Platon jednak nie przyjął ich poglądów, nie mógł zrozumieć braku odniesienia do wspólnie przestrzeganych norm. Był przekonany o istnieniu dwóch światów a w swoich dziełach również propagował dualizm. Kolejnym jego poglądem był fakt, że każdy człowiek posiada intuicję, ponieważ dusza nim połączyła się z ciałem przebywała także w świecie idei. Kiedy trafia do świata cieni od czasu do czasu doznaje olśnienia i przypomina sobie rzeczy, które widziała w świecie iluzji. Platon zauważa również, iż człowiek młody poszukuje piękna ciała, z czasem dopiero zaczyna dostrzegać piękno wewnętrzne. Ten proces został nazwany miłością platoniczną, jest on synonimem miłości wyłącznie duchowej.
Liberalizm jest jedną z najbardziej tolerancyjnych ideologii w historii. Do dziś wielu ludzi głosi jego poglądy. Liberalizm jest ideologią, w której najwyższą wartością jest wolność. Tu stawiane są znacznie wyżej prawa jednostki, niż całej wspólnoty. Ludzie we wszystkich sferach mogą prowadzić nieskrępowaną niczym działalność. Liberalizm jest uważany za najbardziej tolerancyjny ustrój. Powstał on w okresie oświecenia. Początkowo związany był jedynie z nurtem filozoficznym, ale później zaczął wchodzić w życie społeczne. Niósł za sobą ogromne zmiany w ustroju, między innymi zniesienie feudalizmu, pańszczyzny oraz przywilejów szlacheckich. Celem tego było wprowadzenie równości wszystkich wobec prawa, zniesienie absolutyzmu oraz ograniczenie władzy kościelnej. Wiązały się też z tym zasady tolerancji oraz wprowadzenie trójpodziału władz w państwie W tymże czasie pojawiła się ideologia, która starała się bronić starego porządku i był to konserwatyzm. Krytykowała ona demokrację oraz stawiała wyżej prawa całej wspólnoty, niż indywidualnej jednostki. Liberalizm nie nawiązywał już tylko do tradycji i do religii, ale chciał iść z duchem czasu. Rasizm jest jedną z radykalnych ideologii. Często prowadzi nawet dzisiaj do niepotrzebnych konfliktów. Rasizm jest dyskryminacją rasową. Nie jest to naukowa ideologia, a jej założeniem jest istnienie ras wyższych nad drugimi rasami. Rasy wyższe starają się przetrwać i dlatego chcą rządzić nad tymi niższymi. W rasizmie istnieje przekonanie, że jeśli są znaczące różnice w wyglądzie pomiędzy rasami, to różnią się one między sobą również intelektem oraz zachowaniem. Został on potępiony przez wiele organizacji międzynarodowych między innymi przez ONZ oraz UNESCO. Nigdy nie było jednolitego pojęcia rasizmu, dlatego najpierw należy poznać jego historię. /kiedy mówi się o rasach, to już wywołuje kontrowersje. Dziś kojarzony jest z pochodzeniem, ale częściej z kolorem skóry. Często genetycznie ludzie z tej samej rasy różnią się od siebie bardziej, niż ludzie pomiędzy dwiema różnymi rasami. Dlatego właśnie rasizm nie ma pokrycia z rzeczywistością. Czasami rasy pozwiązywano z religia, jak robił to Ku Klux Klan. Istniało wielu przywódców państwowych, którzy byli za rasizmem i często tłumaczyli się poglądami religijnymi i Pismem Świętym. Rasizm jest jedną z radykalnych ideologii. Często prowadzi nawet dzisiaj do niepotrzebnych konfliktów. Rasizm jest dyskryminacją rasową. Nie jest to naukowa ideologia, a jej założeniem jest istnienie ras wyższych nad drugimi rasami. Rasy wyższe starają się przetrwać i dlatego chcą rządzić nad tymi niższymi. W rasizmie istnieje przekonanie, że jeśli są znaczące różnice w wyglądzie pomiędzy rasami, to różnią się one między sobą również intelektem oraz zachowaniem. Został on potępiony przez wiele organizacji międzynarodowych między innymi przez ONZ oraz UNESCO. Nigdy nie było jednolitego pojęcia rasizmu, dlatego najpierw należy poznać jego historię. /kiedy mówi się o rasach, to już wywołuje kontrowersje. Dziś kojarzony jest z pochodzeniem, ale częściej z kolorem skóry. Często genetycznie ludzie z tej samej rasy różnią się od siebie bardziej, niż ludzie pomiędzy dwiema różnymi rasami. Dlatego właśnie rasizm nie ma pokrycia z rzeczywistością. Czasami rasy pozwiązywano z religia, jak robił to Ku Klux Klan. Istniało wielu przywódców państwowych, którzy byli za rasizmem i często tłumaczyli się poglądami religijnymi i Pismem Świętym.
Arystoteles uchodzi za prekursora nauki. To on zapoczątkował biologię, fizykę, dynamikę, hydrostatykę, psychologie i etykę. Rozproszone wiadomości potrafił uporządkować w działy a w przeciwieństwie do wizjonera Platona charakteryzował się zdrowym rozsądkiem. Zanegował on nawet cały system swojego nauczyciela. Filozof ten wszystkie swoje poglądy i starał się dowieść w sposób uporządkowany i logiczny, dlatego już za życia został nazwany racjonalistą. Arystoteles układa zdania proste i kategoryczne a swoje przepuszczenia opiera na dedukcji. Nie wierzył on w istnienie żadnych idei a tym bardziej w równoległy świat cieni, o którym mówił Platon. Uważał, że wszystko stworzone jest z substancji, która kształtuje się w różnorodne formy. Dusza zaś jest materialna, lecz nie może istnieć bez ciała. Arystoteles jest też twórcą pojęcia etyki. Jego zdaniem najwyższą wartością nie jest cnota, lecz osiągniecie szczęścia w życiu. Z ody Horacego zaczerpnął pojęcie “złotego środka”. Oznacza to, że w realizacji pragnień pomaga ludziom zachowanie umiaru i nie popadanie w skrajności. Epikur z Sanos był właścicielem kilku budynków na peryferiach Aten. Dla filozofa i jego przyjaciół było to miejsce, w którym mogli znaleźć spokój i wytchnienie. Na bramie zamykającej posiadłość, wisiał napis, który głosił, że w miejscu tym panuje dobro i przyjemność. To właśnie słowo “przyjemność” jest kluczem do zrozumienia epikureizmu. Przyjemność, którą głosi Epikur objawia się brakiem cierpień fizycznych i niepokojów duszy. Należy też ograniczyć ilość pragnień i dążyć do umiarkowania by nie męczyły nas niezaspokojone potrzeby. Uważał, że nie każda przyjemność jest godna wyboru, mimo że sprawia człowiekowi radość. Gdy nie uda się osiągnąć wybranej przyjemności, początkiem szczęścia może być już sam brak trosk i zmartwień. Epikur rozważa też temat związany z ludzkimi lękami. Twierdzi, że najbardziej dokuczliwe lęki to: obawa przed niemożliwością odnalezienia szczęścia, przed cierpieniem, bogami oraz przed śmiercią. Filozof uczył, że nie należy obawiać się śmierci, gdyż póki żyjemy śmierci nie ma, a kiedy się pojawia, nie ma już nas. Nie ma potrzeby również obawiać się kary wiecznej, gdyż w chwili zgonu nasze ciała rozpadają się na atomy. Należy, więc korzystać z życia i cieszyć się każdym nowym dniem.