Andrzej Sapkowski

4Andrzej Sapkowski to w chwili obecnej niewątpliwie najbardziej znany twórca polskiej literatury fantastycznej. Pochodzi z łodzi, gdzie zresztą mieszka do dzisiaj. Od kilku miesięcy posiada honorowe obywatelstwo tego miasta. Ma sześćdziesiąt jeden lat. Ukończył Uniwersytet Łódzki, dyplom uzyskał na wydziale ekonomicznym. Działalność na niwie literackiej rozpoczynał w charakterze tłumacza. Sławę przyniosła mu saga o wiedźminie Geralcie z Rivii. Początkowo miało to być zaledwie parę opowiadań zaczęły się one ukazywać na łamach miesięcznika “Fantastyka”. Okazało się jednak bardzo szybko, iż są przez czytelników uwielbiane. I tak powstała saga, na którą złożyło się łącznie siedem tomów – pięć właściwych plus dwa tomy poprzedzających ją opowiadań. Sapkowski ma na swoim koncie rozliczne nagrody, pośród których wymienić można paszport Polityki oraz Nagrodę im. Janusza A. Zajdla (dostał ja pięć razy). Anna Brzezińska pochodzi z Opla, gdzie przyszła na świat trzydzieści osiem lat temu. Jest absolwentką katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie zdobyła dyplom w Instytucie Historycznym. Ponadto ukończyła też znajdujący się w Budapeszcie Central European University, gdzie obroniła pracę doktorancką z zakresu mediewistyki (historii średniowiecza). Jej mąż, Grzegorz Wiśniewski, jest autorem literatury fantastycznej. Mieszkają aktualnie w Warszawie. Jako literatka Brzezińska zadebiutowała pod koniec lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. W magazynie już dziś nie ukazującym się “Magia i Miecz” opublikowane zostało jej opowiadanie zatytułowane “A kochał ją, że strach”. Debiut okazał się bardzo udany, ponieważ autorka otrzymała za niego Nagrodę im. Janusza A. Zajdla. Potem wyróżnieniem tym uhonorowana została dwukrotnie za “Żmijową harfę” (powieść) i “Wody głębokie jak niebo” (opowiadanie).

fantasy, powieść, Sapkowski, Wiedźmin

Detektyw

56Powieść detektywistyczna pojawiła się w literaturze stosunkowo późno. Pisarzy zainspirował prawdopodobnie szef pierwszej, powstałej we Francji, niezależnej od policji, agencji detektywistycznej, były przestępca Eugene Vidoq, który spisał zapierające dech w piersiach wspomnienia z okresu pracy w agencji. Być może właśnie dlatego pierwszy w historii literatury prywatny detektyw, Auguste Dupin, był właśnie Francuzem, pomimo że postać tę stworzył pisarz urodzony i żyjący w Stanach Zjednoczonych – Edgar Alan Poe (1809-1849).Pierwsze w historii opowiadanie detektywistyczne wyszło spod pióra Poe’go w roku 1845 i było zatytułowane Zabójstwo przy rue Morgue. Opisuje ono historię tak zwanego “morderstwa za zamkniętymi drzwiami”. Policja wydaje się zupełnie bezradna, społeczeństwo zszokowane, natomiast inspektor Dupin nie daje za wygraną i dzięki swej niespotykanej zdolności analizy i dedukcji, rozwiązuje trapiącą wszystkich zagadkę. Poe po raz pierwszy stworzył postać detektywa-amatora, który swymi umiejętnościami przewyższa pozbawionych Jak zmylić czytelnika Dla zmylenia uwagi czytelnika autor zostawia wiele fałszywych tropów i często mnoży liczbę podejrzanych. Rozwiązanie powinno być bowiem zaskakujące. Powieści sensacyjne przypominają w formie i treści kryminały. Akcja powieści sensacyjnej również czasami zmierza do ujęcia sprawcy przestępstwa. Jednak o wiele więcej tu przemocy, szybkiej akcji i ryzyka związanego z walką pomiędzy bohaterem pozytywnym i jego przeciwnikami. Często do tej kategorii zalicza się niektóre powieści kryminalne, horrory, powieści przygodowe z gatunku “płaszcza i szpady” oraz o tematyce polityczno-wojskowej. Większość powieści szpiegowskich należy do tego gatunku. Z jednej strony można stwierdzić, że powieść sensacyjna jest rodzajem powieści przygodowej dla dorosłych, z drugiej jednak jest to gatunek dający możliwość głębszej, niż w przypadku schematycznej powieści kryminalnej, analizy relacji pomiędzy bohaterami oraz ich stosunku do przemocy i społeczeństwa. Granica pomiędzy powieścią kryminalną a sensacyjną jest płynna, a wiele elementów może być wspólnych dla obu.

ciekawość, detektyw, Edgar, kryminał, powieść