O literaturze…

51Twórczość jego, jak sam przyznaje, wyrosła z “nadmiernego wstrętu do życia codziennej podłości”. Przeciwstawia siQ jej anarchistycznym buntem, ale chociaż imponuje mu geniusz, który by umiał despotycznie nad tłumem władać, nie posiada poeta żadnego dogmatu i idei, na których mógłby się oprzeć. Przy życiu trzyma go jedynie namiętność wyczerpania jego pokus i darów. Symbolizuje mu je głównie kobieta, którą kocha zmysłowo i brutalnie. Po aktach szałów bachicznych i porywów gwałtownej namiętności przychodzi rychło zwątpienie i znużenie. Tęskni wtedy za czymś nieznanym, pisząc o “łąkach mistycznych” i “potokach symbolicznych”, lub pragnie po prostu unicestwienia (nirwana). Poza tym pogrążać się lubi w zadumie, melancholii, smutku, w leniwej pieszczocie muzyki. Brak wiary, pesymizm życiowy rzucają go w objęcia marzeń i przyrody, którą umie się cieszyć, jak muzyk, malarz i poeta. “Bo chociaż życie nasze nic nie warte, evviva 1′arte”. III. Ani społecznych, nie znamy żadnych względów, każdy przejaw duszy jest dla nas czystym, świętym, głębią i tajemnicą, skoro jest potężny”. Analogicznie mówił Artur Górski . “Programy niech tworzą ludzie, co chcą działać. My tego wcale nie zamierzamy, owszem, piszemy właśnie dlatego, aby nie działać. Literatura – to Pani nasza, Orędowniczka nasza, Pocieszycielka nasza, której my, grzeszni, wołamy z głębokości naszych pragnień i smutków”. Zaczęła się wściekła i gwałtowna eksploatacja odkrytej “nagiej duszy”, pojętej jako potęga mistyczna, wewnętrzny ocean tajni i zagadek, skarbów i cudów. Odbywa się to nie tyle drogą analizy psychologicznej, jak ekspresyjnej syntezy uczuciowej, przemawiającej symbolami, za które uważa się fragmenty świata zewnętrznego. Zależnie od tego, co w tej metodzie było silnie akcentowane, kierunek ten przyjął trzy różne oblicza: psycholo-gizmu (bardziej intelektualne analizowanie duszy, przykładem “Pałuba” Irzykowskiego), ekspres jon izmu i symbolizmu.

Górski, Literatura, mistycyzm, psycho