Poezja

62Horacy był Rzymianinem. Napisał wiele wierszy, których słowa znają wszyscy uczniowie. Jednym z nich jest “Wybudowałem pomnik”. Zdaniem autora nie możemy myśleć o śmierci, gdyż jest ona nieuchronna. Mimo tego, że nasze ciało kiedyś umrze, to zawsze coś po nas zostanie. Horacy posługuje się przykładem własnej osoby. Autor dostrzega w swojej literaturze wartość trwałą. Rzymianin naucza, że każdy z nas pozostawi po sobie coś, co da nam wieczność. Dla Horacego jest to poezja. Autor w swoich wierszach chce nakłonić ludzi do życia w optymizmie. Jego zdaniem bezsensowne są rozmyślania o śmierci. Poeta liryczny podkreśla, że ni poznamy przyszłości bez względu na to, jak długo będziemy się nad nią zastanawiać. “Ciesz się ze swego losu”, ” Korzystaj z dnia. Jutro jeszcze dniem nie jest”. To złote myśli właśnie największego Rzymskiego poety. Zarówno w utworze “Do Deliusza” jak i “Do Postuma” autor uczy jak żyć i nie myśleć o świecie z zaświatów. Niezależnie od tego gdzie jesteśmy i z kim powinniśmy cieszyć się z tego co mamy. Utwór rozpoczyna się apostrofą do miłości ojczyzny. Podmiotem lirycznym jest patriota, który rozumie taką miłość jako konkretne czyny. Według niego to właśnie miłość ojczyzny pozwala ocenić wartość człowieka “czują cię tylko umysły poczciwe”. To ona nadaje życiu sens nawet wtedy, gdy wypełnione jest cierpieniem “dla ciebie zjadłe smakują trucizny”. Krasicki jako racjonalista i sceptyk znał sarmacką skłonność do patosu, słownych deklaracji, za którymi nie szły żadne czyny. Postawa patriotyczna nakreślana w hymnie charakteryzuje się niezwykle surową etyką “kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny”. Człowiek staje się piękniejszy mimo blizn. To one rzeźbią duszę człowieka. Problematyka patriotyczna w hymnie jest podejmowana dyskretnie. Podmiot liryczny sugeruje, jaką postawę należy przyjąć w sytuacji zagrożenia. Według niego należy przyjąć konsekwencje, kalectwa i blizny. Zupełnie inne zdanie miał Jan Kochanowski w pieśni V: ” Skujmy talery na talary skujmy, a żołnierzowi pieniądze gotujmy “.

ciało, Literatura, poeta, Poezja, świat

Postać Dupina

55Dupin jest ekscentrykiem, całe dnie spędza w ciemnym mieszkaniu, nocami zaś włóczy się po ulicach miasta. Niekonwencjonalna osobowość także zwyczajowo stalą się atrybutem postaci prywatnego detektywa. Wynika to prawdopodobnie z przeświadczenia, iż jedynie człowiek niezwykły jest w stanie skutecznie walczyć ze złem i zrozumieć mroczną logikę świata przestępców. Zabójstwo przy rue Morgue, Tajemnica Marii Roget i wiele innych dzieł Poe’go o tym charakterze to opowiadania. Pierwszą powieścią detektywistyczną jest zapomniana dziś Notting Hill My stery (pol. Tajemnica Notting Hill) napisana w roku 1865 przez Charlesa Felixa – pisarza, którego postać sama w sobie pozostała dla badaczy literatury nierozwiązaną zagadką. Za pierwszą liczącą się powieść tego gatunku uważa się Kamień księżycowy (1868) autorstwa Wilkie Collinsa (1824-1889) -brytyjskiego pisarza o znaczącej pozycji na rynku pisarskim owych czasów, przyjaciela Charlesa Dickensa, który również wykazywał pewne zainteresowanie powieścią detektywistyczną. W dziełach Martin Chuzzlewit ( 1844) oraz Dom na pustkowiu (1853) pojawiają się postacie prywatnych detektywów, którzy już wówczas konkurowali z policją. Tradycja powieści kryminalnej, a w jeszcze większym stopniu sensacyjnej, rozwinęła się przede wszystkim w krajach anglojęzycznych. Od czasów Collinsa powieść detektywistyczna stała się domeną Brytyjczyków. Jednakże w latach sześćdziesiątych dziewiętnastego wieku francuski pisarz Emile Gaboriau (1835-1873) opublikował cykl powieści detektywistycznych, które zdobyły popularność. Najlepsze pozycje Sherlock Holmes doczekał się wielu naśladowców, a na rynku pojawiły się dziesiątki powieści detektywistycznych. Modne były “duety” w stylu Hol-mes-Watson, natomiast sam detektyw obowiązkowo już musiał być postacią mniej lub bardziej ekscentryczną. Ernest Brahmah po raz pierwszy stworzył postać niewidomego detektywa, a u G.K. Chestertona (1874-1936), w powieści Niewinność ojca Browna, detektywem jest katolicki ksiądz, ojciec Brown. Ta postać pod pewnymi względami jest oryginalna, ponieważ jako ksiądz może poznawać tajemnice innych bohaterów. Do czasów pierwszej wojny światowej najlepsze pozycje gatunku ukazywały się w formie opowiadań. Lata międzywojenne uważane są za “złoty wiek” powieści detektywistycznej, a wśród autorów niepodzielnie panowała Agatha Christie (1890-1976). W jej książce zatytułowanej Tajemnicza historia w Styles wydanej w 1920 roku, po raz pierwszy pojawia się nowy typ detektywa – Belg Hercules Poirot. Jest niepozorny z wyglądu, niski, z twarzą niemal przesłoniętą ogromnymi wąsami, drażliwy, jednak jako detektyw stał się godnym następcą Dupina i Holmesa. Christie zyskała sobie niespotykaną wcześniej popularność, co niewątpliwie zawdzięcza swemu talentowi oraz wynalezieniu radia i telewizji. Charakterystyczne jest, że wśród twórców brytyjskiej powieści detektywistycznej tamtych czasów było wiele kobiet. Najgroźniejszą rywalką Agathy Christie była Dorothy L. Sayers (1893-1957), w książkach której główną postacią był ekscentryczny arystokrata Lord Peter Wimsey. Najlepsze pozycje Sherlock Holmes doczekał się wielu naśladowców, a na rynku pojawiły się dziesiątki powieści detektywistycznych. Modne były “duety” w stylu Hol-mes-Watson, natomiast sam detektyw obowiązkowo już musiał być postacią mniej lub bardziej ekscentryczną. Ernest Brahmah po raz pierwszy stworzył postać niewidomego detektywa, a u G.K. Chestertona (1874-1936), w powieści Niewinność ojca Browna, detektywem jest katolicki ksiądz, ojciec Brown. Ta postać pod pewnymi względami jest oryginalna, ponieważ jako ksiądz może poznawać tajemnice innych bohaterów. Do czasów pierwszej wojny światowej najlepsze pozycje gatunku ukazywały się w formie opowiadań. Lata międzywojenne uważane są za “złoty wiek” powieści detektywistycznej, a wśród autorów niepodzielnie panowała Agatha Christie (1890-1976). W jej książce zatytułowanej Tajemnicza historia w Styles wydanej w 1920 roku, po raz pierwszy pojawia się nowy typ detektywa – Belg Hercules Poirot. Jest niepozorny z wyglądu, niski, z twarzą niemal przesłoniętą ogromnymi wąsami, drażliwy, jednak jako detektyw stał się godnym następcą Dupina i Holmesa. Christie zyskała sobie niespotykaną wcześniej popularność, co niewątpliwie zawdzięcza swemu talentowi oraz wynalezieniu radia i telewizji. Charakterystyczne jest, że wśród twórców brytyjskiej powieści detektywistycznej tamtych czasów było wiele kobiet. Najgroźniejszą rywalką Agathy Christie była Dorothy L. Sayers (1893-1957), w książkach której główną postacią był ekscentryczny arystokrata Lord Peter Wimsey.

Dupin, logika, przestępca, świat

Nurt oświecenia

43Benjamin Franklin to jeden z najbardziej znanych na świecie reprezentantów nurtu oświeceniowego. Był Amerykaninem. Żył w osiemnastym stuleciu. Pochodził z Bostonu, zmarł natomiast w Filadelfii licząc sobie osiemdziesiąt cztery lata. Posiadał aż szesnaścioro rodzeństwa. Jego rodzina była bardzo biedna, w związku z czym Franklin był od wczesnych lat zdany w głównej mierze na siebie. Mógł mówić o naprawdę sporym szczęściu, albowiem natura obdarzyła go rozlicznymi talentami. W zakresie jego zainteresowań leżało bardzo wiele dziedzin. Można w tym miejscu wymienić dla przykładu filozofię, politykę oraz drukarstwo. Poza tym Franklin słynął także i z tego, że był masonem. Miał na swoim koncie wiele wynalazków – technika go fascynowała. To właśnie jemu zawdzięczać należy istnienie chociażby piorunochronów. Od niego wyszła ponadto idea przechodzenia na czas letni. Odkrycie prądu zatokowego to jego zasługa. Wolter naprawdę nazywał się Francois-Marie Arouet. Przyszedł na świat w Paryżu pod koniec siedemnastego stulecia. W tym tez mieście doczekał swoich ostatnich dni – zmarł w wieku lat osiemdziesięciu czterech. To jeden z najbardziej znanych nie tylko we Francji, ale i na całym świecie reprezentantów epoki oświeceniowej. W obrębie jego zainteresowań leżały przede wszystkim takie dyscypliny jak literatura, filozofia oraz historia. Był autorem rozlicznych satyr, utworów dramatycznych oraz powieści, jednakże zdecydowanie największą popularność zyskał za sprawą swoich “Listów”. Wolter słynął bowiem z tego, iż prowadzona przez niego korespondencja była niesamowicie bogata – warto w tym miejscu nadmienić, że do dzisiejszych czasów przetrwało przeszło dwadzieścia tysięcy napisanych przez niego listów. Jeszcze za życia uchodził za postać – używając nowoczesnego słownictwa – kultową, powszechnie podziwianą. Wolter naprawdę nazywał się Francois-Marie Arouet. Przyszedł na świat w Paryżu pod koniec siedemnastego stulecia. W tym tez mieście doczekał swoich ostatnich dni – zmarł w wieku lat osiemdziesięciu czterech. To jeden z najbardziej znanych nie tylko we Francji, ale i na całym świecie reprezentantów epoki oświeceniowej. W obrębie jego zainteresowań leżały przede wszystkim takie dyscypliny jak literatura, filozofia oraz historia. Był autorem rozlicznych satyr, utworów dramatycznych oraz powieści, jednakże zdecydowanie największą popularność zyskał za sprawą swoich “Listów”. Wolter słynął bowiem z tego, iż prowadzona przez niego korespondencja była niesamowicie bogata – warto w tym miejscu nadmienić, że do dzisiejszych czasów przetrwało przeszło dwadzieścia tysięcy napisanych przez niego listów. Jeszcze za życia uchodził za postać – używając nowoczesnego słownictwa – kultową, powszechnie podziwianą.

autor, list, rozliczenie, satyra, świat